Jak powstało osiedle Piaski

OBORNIKI. 10 maja minęły 62 lata od rozpoczęcia budowy osiedla domków jednorodzinnych na terenie zwanym popularnie „Piaskami”.
Jadąc ulicą Rzemieślniczą lub jedną z pobliskich uliczek nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, że jest to pierwsze w powojennej historii Obornik osiedle domków jednorodzinnych, które pierwotnie nosiło nazwę Osiedla Przemysłu Drzewnego przy Obornickich Zakładach Przemysłu Drzewnego.
Prawdopodobnie historia osiedla pogrążyłaby się w otchłani czasu, gdyby nie Henryk Kaliszan, który notował wszystkie ważne zdarzenia w trakcie budowy osiedla, czyli od roku 1957 do roku 1970. Jego notatki tworzące swoistą kronikę osiedla opracował historyk z wykształcenia a regionalista z zainteresowania Krzysztof Nowacki, dzięki czemu za jego przyzwoleniem możemy tę historię opowiedzieć.
Wszystko zaczęło się 62 lata temu a dokładnie 10 maja 1957 r. kiedy to ówczesny dyrektor Zakładów Przemysłu Drzewnego Henryk Kaliszan, przedstawił na zebraniu, w którym udział wzięli Wacław Kamoda, Jan Kazimierski, Czesław Lawrenz i Czesław Marchewka, pomysł budowy osiedla domków jednorodzinnych. Uczestniczy zebrania jednomyślnie przyklasnęli pomysłowi, a jego autor przystąpił do działania. Już 12 maja 1957 roku Henryk Kaliszan spotkał się z przewodniczącym Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Czesławem Jóźwiakiem i Przewodniczącym Prezydium Rady Narodowej w Obornikach Teodorem Roguszką by porozmawiać na temat możliwości budowy osiedla, które miało być zlokalizowane przy ważnym wówczas Państwowym Ośrodku Maszyn, popularnie zwanym POM-em.
Wiadomość o planie budowy osiedla domków rozeszła się po zakładzie lotem błyskawicy. Tu trzeba pamiętać, że 62 lata temu szansa na otrzymanie własnego mieszkania była równa wygranej w totolotka. Do organizatorów budowy dołączyli m.in. : Maksymilian Bruch, Kazimierz Matuszweski, Wawrzyn Świtała, Stanisław Kmieć, Wincenty Turek, Czesław Olejniczak, Edmund Pytlak, Adam Zadorucki, Adam Magdziarz, Jan Pyssa i Jan Łukaszewicz.
17 maja 1957 r. Henryk Kliszan wraz z Przewodniczącym Rady Robotniczej Tadeuszem Ulatowskim, wzięli udział w posiedzeniu ówczesnego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej i przedstawili tam pismo, w którym proszą o przyznanie 20 działek na budowę osiedla domków jednorodzinnych. Prezydium okazała się być łaskawe i owe 20 działek przyznało, proponując jednocześnie przejęcie całego znajdującego się tam terenu pod zagospodarowanie.
Pierwsze oficjalne zebranie ze wszystkimi chętnymi do budowy domków odbyło się 18 maja 1957 roku i warto zwrócić uwagę jak błyskawicznie pomysł przerodził się w czyn. Henryk Kaliszan przewodniczył zebraniu podczas którego zostały omówione metody pracy przy budowie domków, oraz został wybrany Samorząd Budowy Osiedla w którego skład weszli: Czesław Marchewka jako przewodniczący, Czesław Lawrenz, księgowy, Maksymilian Bruch i Wawrzyn Świtała w roli członków. Minęłi kolejne trzy dni i 20 maja 1957 roku do samorządu budowy osiedla zgłosili się kolejni chętni: Aleksander Pawlak, Tadeusz Kzimierski, Czesław Mosiężny i Jan Karpowicz. Tego samego dnia Henryk Kaliszan wraz z Przewodniczącym Rady Robotniczej rozpoczęli starania o przyznanie kredytów dla chętnych do uczestniczenia w tym przedsięwzięciu.
Z zapytaniem dotyczącym uzyskania kredytu zwrócili się do Banku Inwestycyjnego w Poznaniu, a kwota o jaką się starali to milion złotych, czyli po 50 tyś. zł dla każdego zainteresowanego.
Bank mając gwarancję uzyskania terenu pod budowę zgodził się takiego kredytu udzielić.
30 maja na wniosek Samorządu Budowy Osiedla, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej podjęło uchwałę o przekazaniu kolejnych 30 działek zlokalizowanych w okolicach POM. Ponadto Rada podjęła uchwałę w sprawie zlecenia opracowania planu zagospodarowania przestrzennego Obornik, by osiedle powstało na planie z wszystkimi jego obwarowaniami. 19 czerwca 1957 roku nastąpił imienny podział działek, którego dokonał Samorząd Osiedlowy wraz z Henrykiem Kaliszanem. Kolejny problem z jakim musiał się uporać Samorząd to była sprawa projektu domków, by wszystkie powstały w podobnym kształcie i standardzie
Projekt musiał zostać w tamtych czasach, choć nie wiadomo po co zaakceptowany przez Wydział Spraw Wewnętrznych. Ostateczna decyzja dotycząca kształtu domków zapada u Architekta Wojewódzkiego. W jej wyniku domy miały być wszystkie jednakowe i mieć kształt dachów tzw. kopertowy. 6 września 1957 roku Samorząd Osiedlowy wysłał pismo do Przewodniczącego Miejskiej Rady Narodowej w Obornikach, w którym prosił o nadanie nazw ulicom znajdującym się na nowopowstającym Osiedlu Przemysłu Drzewnego w Obornikach. Samorząd zaproponował pierwszą z ulic nazwać Rzemieślniczą, a drugą Różaną. Samorządy działały w tamtych latach bardzo szybko i już w dniu 20 września 1957 roku uchwałą nr 37/169/57 Prezydium Miejskiej Rady Narodowej zapadła decyzja o nadaniu nazw ulic takich jak zaproponował Samorząd.
9 listopada z okazji uroczystości związanych z jubileuszem 50-lecia istnienia Zakładów Przemysłu Drzewnego został wmurowany pod budowę osiedla kamień węgielny i to przez samego wiceministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego przybyłego do Obornik z Warszawy, Jerzego Knothe, który nieco później i nie z tego powodu został ambasadorem PRL w Chinach. Póki co sam wiceminister stał się oficjalnym opiekunem budowy, co miało swoją wagę podczas załatwiania kolejnych spraw.
15 listopada 1957 roku rozpoczęły się prace przy budowie domków. Tego dnia rozpoczęto wykonywanie wykopów pod zlanie pierwszego fundamentu na działce Wawrzyna Świtały. Osiedle nie posiadało jeszcze ani wody, ani elektryczności, o gazie nie wspominając.
18 marca 1958 roku Henryk Kaliszan zaczął prowadzić rozmowy z dyrektorem POM Wawrzyniakiem w sprawie dostarczenia z tego zakładu energii elektrycznej potrzebnej do budowy osiedla domków.
15 kwietnia 1958 roku Miejska Rada Narodowa przydzieliła rury na pobudowanie i poprowadzenie w czynie społecznym rurociągu gazowego od istniejącego źródła zasilania znajdującego się przy ul. Staszica. Gazociąg został w całości wykonany w czynie społecznym. Kolejni chętni do budowy domków zaczęli się zgłaszać widząc jak prace wartko postępują. 20 września 1958 do listy dopisali się: Franciszek Mucha, Jak Ciesielski, Jan Woźniczko, Jan Domagała, Henryk Krupka i Stanisław Filipowicz. 15 maja 1959 roku rozpoczęła się budowa drugiej partii domków jednorodzinnych, a w międzyczasie z budowy domu rezygnowało z różnych przyczyn, najczęściej materialnych, kilka osób. Na ich miejsce szybko pojawili się nowi. Zamiana nastąpiła pomiędzy następującymi rodzinami: Wacław Kamoda – Roman Brenda, Jan Kazimierski – Mikołaj Duda, Aleksander Pawlak – Aleksander Gazecki, Czesław Mosiężny – Eugeniusz Filipowicz, Adam Ladorucki – Brylewski, Jan Karpowicz – Wiktor Lictke.
18 listopada 1960 roku na osiedle wprowadzili się pierwsi lokatorzy, a byli nimi Sylwester Strachowiak i Czesław Marchewka. Niestety na osiedlu nadal brakowało wody, choć na szczęście były i gaz i prąd, który pobierany był z transformatora na terenie POM. Od 6 czerwca 1961 roku zaczęło się sukcesywne zajmowanie wybudowanych już domków przez poszczególnych właścicieli. Niestety Przedsiębiorców Gospodarki Komunalnej w Poznaniu nie wyraziło zgody na budowę wodociągu i w związku rozpoczęto poszukiwania zasypanej wcześniej przez Zawiązek Motorowy w Obornikach przedwojennej studni, znajdującej się na terenie osiedla. Studnię udało się znaleźć, a Komitet przystąpił do budowy własnej hydroforni, która pozwoliła doprowadzić wodę do 30 domków.
12 czerwca 1964 roku Komitet skończył budowę hydroforni i sieci wodociągowej na osiedlu, a następnie przekazał ją ówczesnemu MPGR, później MPGK. Czerpanie nadal energii z sieci POM stało si e kłopotliwe, więc 15 czerwca 1964 roku Komitet przystąpił do budowy linii elektrycznej wraz z oświetleniem ulicznym na ulicy Rzemieślniczej, Staszica, Wedelickiego i Chopina. Wykonaną już linię, Komitet przekazał w listopadzie 1964 roku Zakładowi Energetycznemu w Szamotułach.
W roku 1970 Komitet Budowy przy pomocy TPD urządził ogród jordanowski, który został oddany do użytku 22 lipca 1970 roku. W tym roku została również rozdzielona ostatnia część działek i tym samym zakończyła się całkowicie budowa pierwszego w powojennej historii Obornik osiedla domków jednorodzinnych.

Podobne artykuły